UCHUVCHISIZ UCHISH VOSITALARI BARQARORLIGINI ADAPTIV BOSHQARUV ASOSIDA TA’MINLASH
Maqola haqida umumiy ma'lumotlar
Ushbu maqolada uchuvchisiz uchish vositalarining (xususan, kvadrokopterlarning) turli tashqi ta’sirlarga (shamol, havo zichligi o‘zgarishi, yuk o‘zgaruvchanligi) nisbatan barqarorligini ta'minlash muammosi yoritilgan. Maqsad – adaptiv boshqaruv tizimi asosida kvadrokopter harakatini real muhitda barqaror saqlab qolish uchun zamonaviy matematik model yaratishdan iborat. Tadqiqotda RBF (Radial Basis Function) neyron tarmog‘i asosida qurilgan sirpanish boshqaruv algoritmi ishlab chiqildi. Modelning matematik asoslari Nyuton qonuni va Eylr burchaklariga tayangan holda tuzildi va MATLAB SIMULINK muhitida modellashtirildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, adaptiv boshqaruv klassik usullarga qaraganda tashqi omillarga sezgirroq va tezroq moslasha oladi. Ayniqsa, tasodifiy impulslarda tizimning barqarorlik darajasi yuqori bo‘lib, bu uning real sohalarda, masalan, qishloq xo‘jaligi va yuk tashish ilovalarida samarali qo‘llanish imkonini beradi. Ushbu metodika synergetik yondashuvlar orqali yanada takomillashtirilishi mumkin.
- Калягин М.Ю., Волошин Д.А., Мазаев А.С. Моделирование системы управления полетом квадрокоптера в среде Simulink и Simscape Multibody // Труды МАИ. – 2022. – Вып. 112. – Режим доступа: https://trudymai.ru/published.php?ID=116308 (дата обращения: 06.06.2022).
- Огольцов И.И., Рожнин Н.Б., Шеваль В.В. Разработка математической модели пространственного полета квадрокоптера // Труды МАИ. – 2022. – Вып. 83. – Режим доступа: https://trudymai.ru/published.php?ID=62031 (дата обращения: 06.06.2022).
- Тран В.Т., Кориков А.М., Нгуен Т.Т. Выбор регулятора, работающего в скользящем режиме, для автоматизированной транспортной системы // Вестник ТУСУР. – 2021. – Т. 24, № 4. – С. 79–84. – Режим доступа: https://www.elibrary.ru/item.asp?id=47456600.
- Кориков А.М. Основы теории управления: учебное пособие. – 2-е изд. – Томск: Изд-во науч. и техн. лит-ры, 2002. – 392 с.
- Quadrocoptery.ru – Обзоры квадрокоптеров, производители, фото и видео. – Режим доступа: https://quadrocoptery.ru (дата обращения: 06.06.2022).
- Dromomania.ru – Онлайн-журнал о дронах и беспилотниках. – Режим доступа: https://dromomania.ru (дата обращения: 06.06.2022).
Ibragimov, S. . (2025). UCHUVCHISIZ UCHISH VOSITALARI BARQARORLIGINI ADAPTIV BOSHQARUV ASOSIDA TA’MINLASH. Academic Research in Educational Sciences, 6(4), 97–106. https://doi.org/
Ibragimov, Sayfiddin. “UCHUVCHISIZ UCHISH VOSITALARI BARQARORLIGINI ADAPTIV BOSHQARUV ASOSIDA TA’MINLASH.” Academic Research in Educational Sciences, vol. 4, no. 6, 2025, pp. 97–106, https://doi.org/.
Ibragimov, . 2025. UCHUVCHISIZ UCHISH VOSITALARI BARQARORLIGINI ADAPTIV BOSHQARUV ASOSIDA TA’MINLASH. Academic Research in Educational Sciences. 4(6), pp.97–106.
O'zbekcha
English
Русский